Als liefde niet genoeg is.

Als moeder van twee kinderen ben ik steeds meer gaan begrijpen dat ouders hun eigen geschiedenis meenemen in het ouderschap. Soms is een ouder zo bezig met overeind blijven, gezien worden of erbij horen, dat er weinig ruimte overblijft om werkelijk af te stemmen op wat een kind nodig heeft.

Als kind dacht ik dat een goede ouder iemand was die kookte, werkte, voor schone kleren zorgde en af en toe met me naar het strand ging of op vakantie.
Pas vele jaren later ontdekte ik dat er nog iets anders bestaat.

Emotionele veiligheid.

Dat is de vrijheid om kind te mogen zijn.
Niet voortdurend te hoeven voelen hoe het met je ouders gaat.
Niet verantwoordelijk te zijn voor hun geluk.
Niet bang te hoeven zijn dat een gesprek ineens omslaat.
Niet voortdurend bezig te zijn met het bewaren van de vrede.

Emotionele veiligheid betekent dat je als kind niet voortdurend hoeft af te stemmen op de stemming van je ouders. Dat je verdriet, boosheid of enthousiasme mag laten zien zonder bang te zijn voor de reactie van de ander. Dat je fouten mag maken zonder dat je liefde of verbondenheid op het spel staat.
Emotionele veiligheid betekent niet dat een ouder nooit fouten maakt. Het betekent dat een kind erop kan vertrouwen dat een ouder fouten kan erkennen en verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar gedrag.

Voor mij zijn een emotioneel onvoorspelbare moeder en een emotioneel afwezige vader twee verschillende vormen van onveiligheid.
Voor een kind maakt dat een wereld van verschil, maar het resultaat kan hetzelfde zijn.
Je leert observeren.
Aanvoelen.
Afstemmen.
Voorspellen.
Aanpassen.
Balanceren.

Je wordt een kind dat voortdurend de temperatuur van een kamer meet. Op eieren loopt.
Niet omdat iemand dat vraagt.
Maar omdat het veiliger voelt.

Een gevoel van onveiligheid ontstaat vaak niet van de ene op de andere dag. Het kan voortkomen uit eerdere opvoed-, of gezinservaringen waarin je emoties niet serieus genomen werden of waarin je onbewust hebt geleerd dat het veiliger was jezelf aan te passen dan jezelf te laten zien.

En kinderen laten deze overlevingsstrategieën niet achter in hun jeugd.
Ze nemen deze overlevingsstrategieën vaak ongemerkt mee hun volwassen leven in.
Dat kan zich uiten in relaties, op het werk en zelfs in de manier waarop je naar jezelf kijkt.

Misschien herken je er, net als ik, iets van:

• Je twijfelt vaak aan jezelf.
• Je haalt jezelf gemakkelijk naar beneden.
• Je bent bang iets verkeerd te zeggen of te doen.
• Kritiek komt extra hard binnen.
• Je vindt het moeilijk om grenzen aan te geven.
• Je past je gemakkelijk aan om de sfeer goed te houden.

Mijn ouders zijn geen slechte mensen.
Ik denk dat ze allebei hun eigen pijn en geschiedenis onbewust met zich meedragen.
En misschien is dat wel het moeilijkste inzicht van allemaal.

Dat iemand oprecht van je kan houden...
...en je toch niet kan geven wat je als kind het hardst nodig hebt.

Dat is geen verwijt.
Het is mijn werkelijkheid.
Het verleden verdwijnt niet, de pijn is niet ineens over.

Geen enkele ouder is altijd emotioneel beschikbaar. Ik zeker niet. Ook ik heb periodes gekend van burn-out, ziekte, een scheiding en stress. Dat heeft ongetwijfeld invloed gehad op hoe mijn kinderen mij hebben ervaren.

Maar er is een verschil tussen:

• een ouder die soms onveilig is, en
• een ouder bij wie een kind zich structureel onveilig voelt.

Dat verschil zit hem vaak niet in perfect gedrag.
Het verschil zit hem in herstel.
Durf je eerlijk naar jezelf te kijken?
Durf je echt te luisteren?
Durf je oprecht sorry te zeggen en je gedrag aan te passen?
Mag een kind kritiek op je hebben?
Mag een kind iets anders voelen dan jij?

Voor mij kan er nu langzaam ruimte komen voor alles wat er eerder niet mocht of kon zijn: verdriet, rouw, boosheid... én de mogelijkheid om zelf een andere vorm van veiligheid op te bouwen dan ik heb gekend.
Niet alleen voor mezelf.
Maar ook voor mijn kinderen.
Zodat patronen niet vanzelf worden doorgegeven, maar bewust doorbroken kunnen worden.

X Françoise